Gamification: maak leren leuk!

Eva de Cocq

We hebben allemaal weleens de ‘lachende verkeersborden’ gezien langs de weg die een smiley weergeven wanneer weggebruikers zich aan de maximumsnelheid houden. Ook Holle Bolle Gijs is welbekend; de kindvriendelijke afvalbak in de Efteling die ‘papier hier’ roept. Dit zijn voorbeelden van gamification: activiteiten waaraan spelelementen zijn toegevoegd die kunnen zorgen voor wenselijke gedragsverandering. Gamification kan dus gedrag beïnvloeden, maar kan het ook ingezet worden voor trainingsdoelen? Het antwoord is een volmondig ja! We leggen je uit hoe het zit.

Wat is gamification?

Gamification draait om het toepassen van speelse technieken in non-game contexten. Het is gebaseerd op drie basisprincipes: aantrekkingskracht, beloning en retentie. Een hoog ‘fungehalte’ zorgt voor een grote aantrekkingskracht van een activiteit. Als een activiteit gamified wordt, wordt er een spelelement toegevoegd, om de activiteit speelser en leuker te maken. Daarbij is het belangrijk om gewenst gedrag te belonen, waardoor mensen kennis en gedrag onthouden en voortzetten. Op deze manier zorgen de spelelementen ervoor dat de activiteit uitdagend blijft; men werkt naar de beloning toe. Met beloningen speel je in op de intrinsieke motivatie van mensen. 

Maar werkt gamification ook bij leerprocessen? Ja, dat werkt zeker! Denk bijvoorbeeld aan de app Duolingo. Dit is een mobiele app waarmee je spelenderwijs nieuwe talen kunt leren. Je kunt punten en badges verzamelen als je voortgang maakt in je leerproces en het heeft een competitief spelelement. Ook op carrièrevlak kan gamification bijdragen aan een hoog leerrendement. Bijvoorbeeld bij trainingen. Er kan een spelelement aan een training worden toegevoegd, zoals een quiz. Ook hier kan een puntensysteem of een competitie-element interessant zijn. Het behalen van een hogere score/positie is hierbij een vorm van een in-game beloning. Erkenning van de leerprestatie door een werkgever is een vorm van een real-life beloning. Door medewerkers op deze manier uit te dagen, verhoogt gamification het leerrendement.

Drie tips voor het toepassen van gamification

1. Stel SMART-doelen op.

Wees helder in wat je wil bereiken met gamification. Stel hiervoor specifieke, meetbare, acceptabele, realistische en tijdgebonden doelen op. Vervolgens is het belangrijk om deze doelen te monitoren. Een doel kan bijvoorbeeld zijn om binnen 1 maand het onboardingsproces 20% sneller en effectiever te laten verlopen. Voeg dan bijvoorbeeld spelelementen en beloningen toe aan de onboardingscursus.


2. Spreek duidelijke spelregels af.

Het is belangrijk dat het voor medewerkers duidelijk is binnen welke kaders een game zich afspeelt. Maak dus duidelijk wanneer ze een beloning kunnen verwachten. Als je gamification toegepast in een online leerplatform, kunnen medewerkers zich ontwikkelen zonder directe tussenkomst van leidinggevenden. Dit kan een veilig en vertrouwd gevoel geven. Medewerkers bepalen namelijk zelf wanneer zij aan hun ontwikkeldoelen werken.

3. Voeg competitie-elementen toe.

Als andere medewerkers, leidinggevenden en HR-functionarissen de voortgang van medewerkers kunnen inzien, kan dit medewerkers motiveren om beter hun best te doen. Een betere score dan de rest, geeft immers een goed gevoel. Competitie-elementen kunnen dus zorgen voor extra motivatie bij medewerkers.

Belangrijke kanttekeningen

Het is belangrijk om te benadrukken dat gamification niet alleen draait om ontwikkeldoelen van een bedrijf, maar juist ook om ontwikkeldoelen van medewerkers. Ondanks dat het een goed streven is voor een bedrijf om een onboardingsproces sneller te laten verlopen, is de essentie van gamification het motiveren van medewerkers om zichzelf te ontwikkelen. Game-wetenschapper Yu-Kai Chou stelt dat er acht oerdrijfveren zijn die games kunnen prikkelen en die motiverend werken bij mensen.

  • Betekenis: een game werkt motiverend als het betekenis geeft aan de wereld.
  • Empowerment: een game motiveert als men tools krijgt om zichzelf te verbeteren.
  • Nieuwsgierigheid: mensen willen nieuwe dingen ontdekken.
  • Vermijding: een game motiveert als het mensen handvatten geeft om fouten te voorkomen.
  • Schaarste: mensen willen kansen grijpen.
  • Eigenaarschap: mensen willen in controle zijn over hun eigen leerproces. 
  • Sociale druk: als er competitie-elementen in een spel zitten, motiveert dit tot betere prestaties.
  • Prestatie: voortgang en beloningen motiveren.

Een goeie game motiveert mensen middels meerdere drijfveren. Zoals je kunt zien, is een goeie game dus niet alleen een competitie- en beloningsmethode. Er zijn talloze (welgeteld 52!) gamemechanismen om de acht oerdrijfveren te activeren bij ‘spelers’. Zo kun je bijvoorbeeld een verhaallijn/thema toevoegen aan een training. Maar ook speciale challenges of tijdgebonden beloningen kunnen motiveren. Ook is blended learning, een combinatie tussen online en offline leren, middels gamification mogelijk. Bijvoorbeeld door het toevoegen van een zichtbaar (online) scorebord voor spelers die al een bepaalde cursus volgden. Dit kan andere spelers uitdagen om de cursus ook af te ronden. Als iedereen een cursus heeft afgerond, kun je dit koppelen aan een offline groepsopdracht. Dit stimuleert samenwerken en lokt discussie uit. 

Hopelijk hebben we jouw oerdrijfveren van nieuwsgierigheid en empowerment geprikkeld met deze blog! 

Ervaar onze online academy

Benieuwd wat Hubper voor jouw organisatie kan betekenen? Vraag vrijblijvend een demo aan en ontdek alle mogelijkheden van ons online leerplatform.