8 neurowetenschappelijke tips bij het maken van een e-learning

Renate de Jonge

Terwijl je dit blog leest, vuren talloze sensorische neuronen in je hersenen tegelijkertijd. En allemaal proberen ze je aandacht te trekken. Voor gebruikers van een online academy is dat niet anders.

 

Opletten en aandacht zijn voor gebruikers de eerste stappen in het leerproces. Nogal belangrijk dus om ervoor te zorgen dat ze bij de les blijven. Enige kennis van hoe ons brein en daarmee ons aandachtsysteem werkt, helpt je hierbij.

Beperkte capaciteit

Onze hersenen zijn ontzettend goed in het verwerken van informatie, maar ze hebben wel een beperkte capaciteit. Dit houdt in dat ons brein niet in staat is om alle ontvangen stimuli tegelijkertijd te behandelen. Er moet dus een selectie worden gemaakt. 

Hersenen focussen zich het gemakkelijkst op een stimulus die direct relevant en waardevol is. Voor de content van je leeromgeving betekent dit dat jouw leerstof dit ook moet zijn. Hoe meer aandacht de hersenen besteden aan een bepaalde stimulus, hoe uitgebreider de informatie wordt gecodeerd en vastgehouden. Betere aandacht staat dan ook gelijk aan beter leren.

Uit diverse onderzoeken komen vier zaken steeds weer naar voren:

  1. Gebruikers letten niet op wanneer informatie saai is of op een oninteressante manier wordt gepresenteerd.
  2. De aandacht begint na een minuut of 10 af te dwalen als het brein niet bezig wordt gehouden.
  3. Gebruikers van je online academy kunnen niet multitasken. Ze kunnen zich op maar één ding tegelijk focussen.
  4. Het brein let beter op mensen dan op dingen. 

Houd het brein in gedachten

Als je bij de ontwikkeling van de leerstof in je online leeromgeving de werking van het brein in gedachten houdt, ben je in staat om een betere leerervaring te creëren. We geven  8 tips voor je e-learning, gebaseerd op neurowetenschappen, die je daarbij helpen.

#1 Begin met de belangrijkste informatie

De volgorde van de onderwerpen die gebruikers leren, zijn rechtstreeks van invloed op hoe ze informatie verwerken, opslaan en oproepen. Het vermogen om zich te concentreren en informatie vast te houden, is lager in het midden van de online training. Aandacht en retentie zijn in het begin en aan het einde het hoogst. Mensen scannen regelmatig alleen de eerste en de laatste items van een tekst.  

Voor je online leeromgeving is het daarom zinvol je inhoud zo in te delen dat de belangrijkste en algemene concepten het eerst aan de orde komen. Onderbouw deze concepten vervolgens met ondersteunende details en gerelateerde informatie.

#2 Gebruik contrasten

Hoe krijg je dan toch zoveel mogelijk aandacht voor de leerstof ‘in het midden’ van de online training? Gebruik daarvoor contrasten. We besteden meer aandacht aan zaken die merkbaar anders zijn. Je kunt elementen in het midden van je tekst anders stylen dan de rest van je paragraaf. Een rode zin in een zwarte tekst valt extra op en krijgt aandacht.

Contrasten zijn ook handig om elementen op je beeldscherm te ordenen. Het helpt je gebruikers te focussen op de inhoud en ook om verschillende soorten inhoud te onderscheiden. Je kunt beginnen met kleur en de lettergrootte. Gebruik bijvoorbeeld standaard een andere kleur en grotere letter voor koppen. Inhoud die je wilt laten opvallen, maak je vet of cursief of geef je ook een kleur. Met ruim voldoende witruimte creëer je eenvoudig leesbare tekstblokken.

#3 Elk kwartier iets nieuws

In het algemeen wordt aangenomen dat de aandacht voor een e-learning het grootst is tijdens de eerste 10 tot 15 minuten. Daarna neemt de concentratie af. De aandacht neemt echter weer toe zodra er iets nieuws wordt gepresenteerd. Ons brein is zo ingesteld dat het aandacht besteedt aan wat nieuw of anders is en negeert wat voorspelbaar of saai is.

Elementen van verandering, bij voorkeur interactief, zijn dus essentieel in een online leeromgeving. Voorbeelden zijn een herkenbare anekdote of een humoristisch filmpje.

 #4 Meerdere zintuigen

Ons brein onthoudt informatie het best, als de verbeelding het meest actief is. En dit bereik je door meerdere zintuigen in te schakelen. Laat je gebruikers dus niet alleen lezen, maar ook horen en zien. Het liefst in combinatie. Leermethoden die twee of meer zintuigen gebruiken, zijn effectiever dan die slechts één zintuig gebruiken. Leerstof bespreken met anderen geeft ook een boost aan het onthouden. Kijk daarom of je interactie, bijvoorbeeld met een chatfunctie, kunt toevoegen aan je online leeromgeving.

#5 Herkennen en oproepen

Er zijn twee verschillende soorten geheugen: herkenning en oproepen. Stel, je wordt gevraagd: hoeveel mobiele telefoonaanbieders kun je opnoemen? Dan kom je vast zo op een stuk of vijf. Maar als je de logo’s gepresenteerd krijgt van andere aanbieders, herken je die ook en kun je er ineens wel tien benoemen. 

Oproepen is dus lastiger dan herkennen. Het vereist volledige mentale activiteit van ons geheugen, terwijl herkenning een veel lager niveau van bewuste inspanning met zich meebrengt. 

Je ontwikkelt een effectieve online leeromgeving door hiermee rekening te houden. Zorg voor veel herkenning, want we zijn niet goed in het onthouden van dingen. Kies voor een online academy-aanbieder met een duidelijke, herkenbare en consistente interface. Zo besteden je gebruikers niet meer aandacht dan nodig aan het navigeren door de leeromgeving en kunnen ze zich volledig focussen op de inhoud. 

#6 Chunking

Bij chunking deel je grotere hoeveelheden lesstof op in kleinere stukken, zodat het beter wordt begrepen en onthouden. Ons werkgeheugen heeft een beperkte capaciteit voor het verwerken van informatie. Bied daarom informatie in je online leeromgeving ‘bite-sized’ aan. 

Uit diverse onderzoeken blijkt dat ons kortetermijngeheugen een capaciteit heeft van ongeveer ‘7 ± 2’ informatieblokken. Dat betekent dat we ‘7-plus-of-min-twee’ afzonderlijke stukken informatie vasthouden, bewust op een bepaald moment. Dit is weliswaar geen wet van Meden en Perzen, maar geeft een goede richtlijn. Net zoals de kans groot is dat je iets laat vallen als je te veel tegelijk wilt dragen, is de kans groot dat je iets vergeet als je te veel concepten in één keer probeert te begrijpen.      

#7 Associaties

Leren is een proces gebaseerd op associaties. Cognitieve wetenschappers toonden aan dat het allemaal om het verbinden van herkenningspunten gaat. Gebruikers van je online leeromgeving organiseren, bewaren en halen inhoud op. En ze relateren oude gegevens aan nieuwe. Het creëren van associaties tussen concepten kan ons vermogen om details te onthouden met wel 40% vergroten. Daarom is voorkennis een belangrijk element in het leerproces. 

In je online leeromgeving kun je gebruikers helpen om toegang te krijgen tot hun eerdere kennis en ze stimuleren deze te gebruiken om nieuwe conclusies te trekken en patronen of combinaties te ontdekken. Wanneer gebruikers nieuwe informatie kunnen koppelen aan informatie die ze al hebben opgeslagen, blijft de inhoud gemakkelijker hangen. 

#8 Op de goede manier herhalen

Gespreid leren, in een aantal sessies, werkt veel beter dan je leerstof ‘erin proberen te stampen’. Binnen 24 uur ben je na zo’n doorhaalsessie alweer 80% van je geleerde stof vergeten. Ons brein heeft voldoende tijd nodig om nieuwe feiten op te nemen en volledig te begrijpen, voordat het de volgende ‘chunk’ aan informatie kan verwerken. 

In je online leeromgeving kun je rekening houden met dit gegeven. Maak gebruik van herhalingen in de loop van de tijd. Uiteraard zorg je er daarbij voor dat de herhalingen op een aantrekkelijke manier worden aangeboden. Varieer in het type leeractiviteiten, waarbij je gebruik maakt van diverse media: tekst, audio, video, afbeeldingen en infographics. Ook tussentijdse toetsen en de besprekingen daarvan zijn een goede methode om leerstof te herhalen. 

The End

Heel goed! Je bent door blijven lezen tot het eind. We hebben inmiddels heel wat van je concentratievermogen gevraagd en veel nieuws op je afgevuurd. We nodigen je uit het blog zeker nog eens na te lezen, zodat je de neurotips met succes kunt toepassen in je online leeromgeving. 😉

Ervaar onze online academy

Benieuwd wat Hubper voor jouw organisatie kan betekenen? Vraag vrijblijvend een demo aan en ontdek alle mogelijkheden van ons online leerplatform.